Έχεις δικαίωμα να αλλάξεις στα 70 (+Audio)
Υπάρχει μια παράξενη κοινωνική απαίτηση που εμφανίζεται όσο μεγαλώνουμε: κάποια στιγμή θεωρείται ότι πρέπει να έχουμε πλέον «κατασταλάξει».
Να ξέρουμε τι μας αρέσει.
Τι πιστεύουμε.
Πώς θέλουμε να ζούμε.
Ποιους ανθρώπους θέλουμε δίπλα μας.
Τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να κάνουμε.
Σαν να υπάρχει μια ηλικία μετά την οποία ο άνθρωπος παύει να εξελίσσεται και απλώς συνεχίζει να υπάρχει μέσα σε μια ήδη διαμορφωμένη εκδοχή του εαυτού του.
Όμως γιατί;
Γιατί ένας άνθρωπος στα 30 θεωρείται φυσιολογικό να αλλάξει δουλειά, ενδιαφέροντα, απόψεις ή τρόπο ζωής, ενώ στα 70 μια αντίστοιχη αλλαγή συχνά αντιμετωπίζεται με έκπληξη;
Η ζωή δεν σταματά να μεταβάλλεται επειδή άλλαξε ο αριθμός στην ταυτότητα.
Και μαζί της δεν σταματά να αλλάζει ούτε ο άνθρωπος.
Δεν είμαστε οι ίδιοι άνθρωποι σε όλη μας τη ζωή
Όλοι αλλάζουμε.
Κάποιες φορές επειδή το επιλέγουμε. Άλλες επειδή μας το επιβάλλουν οι συνθήκες.
Οι εμπειρίες μάς αλλάζουν. Οι απώλειες μάς αλλάζουν. Οι σχέσεις μάς αλλάζουν. Οι άνθρωποι που γνωρίζουμε, τα βιβλία που διαβάζουμε, οι τόποι που επισκεπτόμαστε, ακόμη και μια απλή συζήτηση μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο.
Γιατί λοιπόν αυτή η διαδικασία θα έπρεπε να σταματά σε κάποια συγκεκριμένη ηλικία;
Ένας άνθρωπος μπορεί στα 70 να ανακαλύψει ότι δεν του αρέσει πλέον κάτι που αγαπούσε στα 50.
Μπορεί να αλλάξει πολιτικές ή κοινωνικές απόψεις.
Μπορεί να αποφασίσει ότι θέλει περισσότερο χρόνο για τον εαυτό του.
Μπορεί να ξεκινήσει μια δραστηριότητα που δεν είχε ποτέ δοκιμάσει.
Μπορεί να αλλάξει εμφάνιση, συνήθειες, παρέες, καθημερινότητα.
Μπορεί ακόμη και να πει κάτι πολύ απλό αλλά πολύ σημαντικό:
«Δεν θέλω πια να ζω όπως ζούσα μέχρι σήμερα.»
Και αυτό είναι δικαίωμά του.
«Τώρα το θυμήθηκες;»
Υπάρχει όμως μια φράση που ακούγεται συχνά όταν ένας μεγαλύτερος άνθρωπος αποφασίζει να κάνει κάτι διαφορετικό:
«Τώρα το θυμήθηκες;»
Τώρα αποφάσισες να ταξιδέψεις;
Τώρα θέλεις να μάθεις υπολογιστές;
Τώρα θέλεις να αλλάξεις σπίτι;
Τώρα θέλεις να ξεκινήσεις γυμναστική, ζωγραφική ή χορό;
Τώρα θέλεις να ντυθείς διαφορετικά;
Η λέξη «τώρα» κρύβει συχνά μια ολόκληρη αντίληψη για την ηλικία.
Σαν να υπάρχει σωστός χρόνος για να θέλεις πράγματα και λάθος χρόνος.
Σαν οι επιθυμίες να έχουν ημερομηνία λήξης.
Όμως το «τώρα» είναι ο μόνος χρόνος που πραγματικά διαθέτει κάθε άνθρωπος.
Είτε είναι 25 είτε 75.
Η ταυτότητα δεν παγώνει
Συχνά βλέπουμε τους μεγαλύτερους ανθρώπους μέσα από την ιστορία τους.
«Πάντα έτσι ήταν.»
«Δεν του άρεσαν ποτέ αυτά.»
«Η μητέρα μου δεν έκανε ποτέ τέτοια πράγματα.»
«Ο πατέρας μου είναι άνθρωπος παλιάς σχολής.»
Όμως το παρελθόν ενός ανθρώπου δεν αποτελεί συμβόλαιο για το μέλλον του.
Το γεγονός ότι κάποιος έζησε με έναν συγκεκριμένο τρόπο για δεκαετίες δεν σημαίνει ότι υποχρεούται να συνεχίσει έτσι.
Η προσωπική ταυτότητα δεν είναι ένα έγγραφο που εκδίδεται κάποια στιγμή και μένει αμετάβλητο.
Είναι κάτι ζωντανό.
Αλλάζει μαζί μας.
Και ίσως ένα από τα πιο σημαντικά δικαιώματα που έχουμε σε κάθε ηλικία είναι το δικαίωμα να επαναπροσδιορίζουμε ποιοι είμαστε.
Ακόμη και η γνώμη μπορεί να αλλάξει
Υπάρχει επίσης η ιδέα ότι όσο μεγαλώνουμε πρέπει να γινόμαστε περισσότερο απόλυτοι.
«Σε αυτή την ηλικία δεν αλλάζει ο άνθρωπος.»
Κι όμως, αλλάζει.
Και ίσως το να αλλάζεις γνώμη να μην είναι ένδειξη αστάθειας αλλά ένδειξη ότι εξακολουθείς να παρατηρείς τον κόσμο.
Να ακούς.
Να μαθαίνεις.
Να αναθεωρείς.
Ένας άνθρωπος που στα 70 λέει «τελικά είχα άδικο» ή «σήμερα το βλέπω διαφορετικά» δεν ακυρώνει τη ζωή του.
Αποδεικνύει ότι εξακολουθεί να συμμετέχει σε αυτήν.
Δεν χρειάζεται να αποδείξεις τίποτα
Υπάρχει και κάτι ακόμη σημαντικό.
Η αλλαγή δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή.
Δεν χρειάζεται κάποιος στα 75 να ανέβει ένα βουνό, να ταξιδέψει στην άλλη άκρη του κόσμου ή να ξεκινήσει μια νέα καριέρα για να αποδείξει ότι «η ηλικία είναι απλώς ένας αριθμός».
Ακόμη και αυτή η φράση μπορεί να γίνει παγίδα.
Η ηλικία δεν είναι απλώς αριθμός. Είναι εμπειρίες, αλλαγές στο σώμα, απώλειες, γνώσεις και διαφορετικές ανάγκες.
Το ζητούμενο δεν είναι να προσποιούμαστε ότι τα χρόνια δεν περνούν.
Το ζητούμενο είναι να μην θεωρούμε ότι επειδή περνούν, σταματά και το δικαίωμα του ανθρώπου να επιλέγει.
Η αλλαγή μπορεί να είναι μικρή.
Να δοκιμάσεις κάτι καινούργιο.
Να σταματήσεις κάτι που δεν σε εκφράζει πια.
Να γνωρίσεις νέους ανθρώπους.
Να πεις περισσότερο «όχι».
Ή περισσότερο «ναι».
Να ξανασκεφτείς τι θέλεις από την καθημερινότητά σου.
Ο άνθρωπος δεν ολοκληρώνεται σε μια συγκεκριμένη ηλικία
Ίσως τελικά αυτό είναι το μεγαλύτερο στερεότυπο γύρω από την ηλικία:
ότι κάποια στιγμή ο άνθρωπος «ολοκληρώνεται».
Ότι οι επιλογές του έχουν γίνει.
Ότι ο χαρακτήρας του έχει παγιωθεί.
Ότι η ζωή του έχει πάρει την τελική της μορφή.
Αλλά η ζωή δεν λειτουργεί έτσι.
Όσο υπάρχει καθημερινότητα, υπάρχουν επιλογές.
Όσο υπάρχουν εμπειρίες, υπάρχει αλλαγή.
Και όσο υπάρχει η δυνατότητα να πεις «σήμερα θέλω κάτι διαφορετικό», υπάρχει εξέλιξη.
Το δικαίωμα να αλλάξεις δεν λήγει στα 50.
Ούτε στα 60.
Ούτε στα 70.
Ούτε αργότερα.
Γιατί το να μεγαλώνεις δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμένεις ο ίδιος άνθρωπος.
Σημαίνει απλώς ότι έχεις περισσότερη ιστορία πίσω σου.
Όχι λιγότερο μέλλον μπροστά σου.
