Τι είναι η έμφυλη βία και η κακοποίηση ηλικιωμένων
Τι είναι η έμφυλη βία και η κακοποίηση ηλικιωμένων – πώς την αναγνωρίζουμε και τι κάνουμε
Το Σωματείο ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ ενημερώνει με απλά λόγια για ένα πρόβλημα που αφορά πολλές οικογένειες. Την έμφυλη βία και την κακοποίηση ηλικιωμένων. Η έμφυλη βία είναι κάθε μορφή βίας που ασκείται σε ένα άτομο εξαιτίας του κοινωνικού του φύλου και των στερεοτύπων γύρω από αυτό. Στην τρίτη ηλικία, το φαινόμενο αυτό συχνά συναντάται μαζί με την κακοποίηση ηλικιωμένων, δηλαδή πράξεις ή παραλείψεις που βλάπτουν σωματικά, ψυχολογικά, οικονομικά ή κοινωνικά τον ηλικιωμένο. Συνήθως ο δράστης είναι άτομο εμπιστοσύνης, όπως συγγενής ή φροντιστής κ.λ.π.
Μορφές κακοποίησης με απλά παραδείγματα
Σωματική κακοποίηση: χτύπημα, σπρώξιμο, ακινητοποίηση χωρίς λόγο, στέρηση τροφής/νερού/φαρμάκων, κακή υγιεινή.
Σημάδια: ανεξήγητες μελανιές, συχνοί “τυχαίοι” τραυματισμοί, φόβος απέναντι σε συγκεκριμένο πρόσωπο, καθυστέρηση στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Λεκτική & ψυχολογική κακοποίηση: προσβολές, ύβρεις, απειλές, εκφοβισμός, απομόνωση, συνεχής απαξίωση.
Σημάδια: θλίψη, άγχος, αϋπνία, «σιωπηλή» αποδοχή των προσβολών, απώλεια όρεξης ή ενδιαφέροντος για δραστηριότητες.
Οικονομική κακοποίηση: παράνομη ή καταχρηστική χρήση χρημάτων και περιουσίας. Πίεση για υπογραφές (π.χ. πληρεξούσια), υπεξαίρεση σύνταξης, χρήση κάρτας χωρίς άδεια.
Σημάδια: ξαφνικές κινήσεις στους λογαριασμούς, απλήρωτοι λογαριασμοί χωρίς προφανή λόγο, απώλεια ελέγχου σε βασικά έγγραφα.
Ψηφιακή κακοποίηση: διαδικτυακές απάτες, υποκλοπές κωδικών, παρενόχληση μέσω εφαρμογών, έλεγχος μηνυμάτων και τοποθεσίας, μη συναινετική κοινοποίηση εικόνων.
Πρόληψη: βασική εκπαίδευση ψηφιακής ασφάλειας, ισχυροί κωδικοί, έλεγχος απορρήτου, προσοχή σε «επείγοντα» μηνύματα.
Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο
Μοναξιά, εξάρτηση στη φροντίδα, προβλήματα μνήμης, οικονομικές δυσκολίες και η κόπωση του φροντιστή. Τα έμφυλα στερεότυπα (π.χ. «ο άνδρας αποφασίζει για τα οικονομικά», «η γυναίκα οφείλει υπακοή») κάνουν τα πράγματα χειρότερα.
Γιατί μας αφορά όλους
Η κακοποίηση οδηγεί σε περισσότερες νοσηλείες, επιδείνωση χρόνιων παθήσεων, κατάθλιψη, κοινωνική απομόνωση και οικονομικά προβλήματα. Δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Τι μπορούμε να κάνουμε άμεσα
- Μιλάμε ήπια και με σεβασμό. Κάνουμε απλές ερωτήσεις.
- Καταγράφουμε όσα βλέπουμε. Η τεκμηρίωση βοηθάει.
- Ζητάμε βοήθεια. Παραπέμπουμε με ασφάλεια σε κατάλληλες υπηρεσίες.
- Σε κίνδυνο ζωής, προτεραιότητα έχει η άμεση προστασία.
Η θέση της ΠΝΟΗΣ ΖΩΗΣ
Η τρίτη ηλικία αξίζει αξιοπρέπεια, ασφάλεια και ισότητα. Ως Σωματείο:
- ενημερώνουμε ηλικιωμένους, οικογένειες και φροντιστές για δικαιώματα, οικονομική παιδεία και ψηφιακή ασφάλεια,
- στηρίζουμε φροντιστές με εκπαίδευση και ψυχοκοινωνική υποστήριξη,
- χτίζουμε δίκτυα γειτονιάς για να μειώσουμε τη μοναξιά,
- προωθούμε πρωτόκολλα σε δομές υγείας, πρόνοιας και τράπεζες για έγκαιρο εντοπισμό οικονομικής εκμετάλλευσης,
- οργανώνουμε εκστρατείες που σπάνε τα έμφυλα στερεότυπα στην τρίτη ηλικία.
Κάλεσμα
Αν είστε ηλικιωμένος/η, συγγενής, φροντιστής, επαγγελματίας υγείας ή εθελοντής και αναγνωρίζετε κάτι από τα παραπάνω, μην μένετε μόνοι. Η ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ στο είναι δίπλα σας με ενημέρωση, διασύνδεση με υπηρεσίες και ψυχοκοινωνική στήριξη. Μαζί μπορούμε να σπάσουμε τη σιωπή και να προστατεύσουμε τους ανθρώπους μας.
Επικοινωνία: Επικοινωνήστε με την ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ μέσω των επίσημων καναλιών μας που θα τα βρείτε στο www.kentropnoizois.gr για ενημέρωση, υλικό πρόληψης και συμμετοχή σε δράσεις ευαισθητοποίησης.
Μήνυμα της ημέρας: Σεβόμαστε, ακούμε, στηρίζουμε. Κανείς δεν είναι μόνος στην τρίτη ηλικία.
Θεσσαλονίκη, 23 Οκτωβρίου 2025
Ο Πρόεδρος
Νικόλαος Μήττας
