Τι σημαίνει το «σε συγχωρώ» για τον ηλικιωμένο

Όταν ένας ηλικιωμένος λέει σε συγχωρώ, συνήθως δεν το λέει για να φανεί ευγενικός ούτε για να τελειώνει γρήγορα μια κουβέντα. Πίσω από αυτές τις δύο λέξεις κρύβεται συχνά ολόκληρη ζωή, με αναμνήσεις, εμπειρίες, πληγές, αλλά και μια βαθιά ανάγκη να ησυχάσει η καρδιά. Για τον ηλικιωμένο η συγχώρεση δεν σημαίνει πάντα ότι ξεχνά. Σημαίνει, τις περισσότερες φορές, ότι επιλέγει να μην κουβαλά άλλο βάρος.

Στην τρίτη ηλικία ο άνθρωπος έχει δει πολλά. Έχει χτίσει σχέσεις, έχει δώσει αγάπη, έχει απογοητευτεί, έχει θυμώσει, έχει μετανιώσει και έχει μάθει, ίσως καλύτερα από πριν, ότι όλοι οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Άλλος από φόβο, άλλος από εγωισμό, άλλος από αδυναμία, άλλος επειδή δεν κατάλαβε τι έκανε. Όταν, λοιπόν, λέει σε συγχωρώ, μπορεί να εννοεί, σε βλέπω όπως είσαι, άνθρωπος, όχι τέλειος. Δεν σημαίνει ότι δικαιολογεί αυτό που έγινε. Σημαίνει ότι το βάζει στη θέση του, για να μπορέσει να συνεχίσει χωρίς να τον τρώει μέσα του.

Για πολλούς ηλικιωμένους η συγχώρεση μοιάζει με έναν λογαριασμό ζωής. Καθώς ο χρόνος περνά, νιώθουν ότι η κάθε μέρα είναι πιο πολύτιμη. Δεν θέλουν να την ξοδεύουν σε θυμό, πίκρα ή σιωπή. Μπορεί να συγχωρούν για να μη χαθεί μια σχέση άδικα, για να μην τελειώσει η ζωή τους με ανοιχτές πληγές, με βαριά λόγια που δεν ειπώθηκαν ή με μια ψυχρή απόσταση που πονά. Κάποιες φορές το σε συγχωρώ είναι πρώτα απ’ όλα μια απόφαση προς τον εαυτό τους. Δεν θα αφήσω αυτό να με δηλητηριάζει άλλο.

Υπάρχει, όμως, και κάτι που συχνά ξεχνάμε. Ο ηλικιωμένος μπορεί να συγχωρεί, αλλά πάντα να θυμάται. Μπορεί να αγαπά ξανά, αλλά να ζητά σεβασμό. Η συγχώρεση δεν σημαίνει πάντα ότι όλα θα γίνουν όπως πριν. Μπορεί να σημαίνει. Σου δίνω χώρο να διορθώσεις, αλλά εγώ θα προστατέψω την αξιοπρέπειά μου. Επειδή έχει πληρώσει ακριβά κάποια λάθη, γνωρίζει καλύτερα τα όρια. Μπορεί να συγχωρεί καθαρά, αλλά να κρατά μια πιο ασφαλή απόσταση, για να μη ξανα πονέσει.

Το πώς βιώνει τη συγχώρεση εξαρτάται και από το βάθος του τραύματος. Αν το λάθος ήταν μικρό, το σε συγχωρώ έρχεται σαν ανακούφιση, σαν να φεύγει ένα σύννεφο. Αν όμως το λάθος ήταν μεγάλο—προδοσία, εγκατάλειψη, σκληρά λόγια, αδικία—τότε αυτές οι λέξεις βγαίνουν δύσκολα. Σαν να σπρώχνει μια πέτρα από το στήθος. Μπορεί να είναι προσπάθεια να κλείσει ένας κύκλος. Μπορεί να είναι και μια τελευταία γέφυρα. Δεν σε μισώ, παρότι πόνεσα.

Όταν ένας ηλικιωμένος λέει σε συγχωρώ, συχνά μιλά και για τον εαυτό του. Λέει. Θέλω ειρήνη. Θέλω να αναπνέω πιο ελαφρά. Θέλω να κρατήσω το καλό και να αφήσω το πικρό. Είναι πράξη δύναμης, όχι αδυναμίας. Μια ήσυχη, ώριμη απόφαση ότι η ζωή αξίζει λιγότερο θυμό και περισσότερο φως.